Νευραλγία τριδύμου

Νευραλγία τριδύμου

Αυτή η οδυνηρή κατάσταση του προσώπου έχει περιγραφεί στην ιατρική βιβλιογραφία εδώ και πάνω από 100 χρόνια. Τα συμπτώματα περιγράφονται ως σύντομες μαχαιριές ή ηλεκτρικοί πόνοι στη μία μεριά του προσώπου. Ο πόνος μερικές φορές μπορεί να προκληθεί αγγίζοντας μια συγκεκριμένη περιοχή του προσώπου, τρώγοντας ή βουρτσίζοντας τα δόντια. Συχνά ο πόνος εμφανίζεται χωρίς προειδοποίηση και μπορεί να εξαφανιστεί αυτόματα. Μεταξύ των επεισοδίων έντονου πόνου οι ασθενείς μπορεί να είναι χωρίς καθόλου πόνο. Μετά από αρκετό καιρό οι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν μια μόνιμη αίσθηση καψίματος στο πρόσωπο. Αυτή η κατάσταση συχνά συγχέεται με τον οδοντικό πόνο και πολλοί ασθενείς έχουν είδη βγάλει κάποια δόντια πριν γίνει η σωστή διάγνωση. Σύμφωνα με την άποψη που επικρατεί σήμερα, η νευραλγία τριδύμου οφείλεται στην απομυελίνωση του τρίδυμου νεύρου. Αυτό το νεύρο μεταφέρει στον εγκέφαλο πληροφορίες για το τι αγγίζει το πρόσωπο. Αυτές οι πληροφορίες μεταφέρονται από μικρές νευρικές ίνες που απομονώνονται η μία από την άλλη από μυελίνη (όπως είναι απομονωμένα τα καλώδια). Αν αυτή η μόνωση χαθεί (απομυελίνωση), μπορεί να γίνει “βραχυκύκλωμα” μεταξύ των νεύρων. Τα σήματα που μεταφέρονται από μία νευρική ίνα μπορεί να εξαπλωθούν σε περισσότερες νευρικές ίνες και να κατακλύσουν τον εγκέφαλο με σήματα που γίνονται αντιληπτά ως τον πόνο της νευραλγίας τριδύμου. Το τρίδυμο νεύρο μπορεί να χάσει μυελίνη σε κάποιες ασθένειες όπως η πολλαπλή σκλήρυνση ή, πιο συχνά, από τη συνεχή πίεση μιας ανώμαλα τοποθετημένης αρτηρίας. Το τρίδυμο νεύρο αποτελείται από 3 κλάδους (γι’ αυτό και ονομάζεται ''τρί''-δυμο) οι οποίοι ενώνονται καθώς το νεύρο μπαίνει στο κρανίο. Ο πρώτος κλάδος (οφθαλμικός ή V1) ελέγχει τις αισθήσεις του μετώπου. Ο δεύτερος κλάδος (άνω γναθικός ή V2) καλύπτει την περιοχή κάτω από το μάτι μέχρι τη γωνία των χειλιών. Ο τρίτος κλάδος (κάτω γναθικός ή V3) καλύπτει την περιοχή από τη γωνία των χειλιών μέχρι τη γωνία της κάτω γνάθου. Ο πόνος της νευραλγίας τριδύμου συχνά γίνεται αντιληπτός σε μία μόνο περιοχή (συνήθως V1 ή V2), αλλά σε σοβαρές περιπτώσεις αφορά και στους τρεις κλάδους.

Φαρμακευτική θεραπεία

Οι περισσότεροι ασθενείς με νευραλγία τριδύμου μπορούν να θεραπευτούν με φάρμακα που μετριάζουν τα νευρικά σήματα. Φάρμακα όπως το Tegretol, ή το Neurontin (χρησιμοποιούνται συνήθως για την πρόληψη των κρίσεων στην επιληψία) μπορούν να μειώσουν ή να εξαλείψουν τον πόνο. Καθένα από αυτά τα φάρμακα μπορεί να προκαλέσει, σε υψηλές δόσεις, παρενέργειες όπως καταβολή, ναυτία, αστάθεια βάδισης και επιβράδυνση της σκέψης. Η χειρουργική επέμβαση απευθύνεται σε εκείνους τους ασθενείς που ή δεν ανέχονται αυτές τις παρενέργειες ή εξακολουθούν να πονάνε παρά τη φαρμακευτική τους αγωγή. Χειρουργική θεραπεία Στις πιο πολλές περιπτώσεις, η νευραλγία τριδύμου αντιμετωπίζεται με φαρμακευτική αγωγή. Τα πιο συνηθισμένα φάρμακα είναι τα αντιεπιληπτικά με τη βοήθεια των οποίων περιορίζεται η αγωγή των ερεθισμάτων πόνου από το τρίδυμο νεύρο.

Ένα από τα φάρμακα πρώτης εκλογής είναι καρβαμαζεπίνη, η χορήγηση του οποίου όμως πρέπει να γίνεται στην αρχή με χαμηλές δόσεις, ενώ χρειάζεται τακτική αιματολογική και νευρολογική παρακολούθηση λόγω των παρενεργειών που μπορεί να παρατηρηθούν. ’λλα φάρμακα που μπορεί να χρησιμοποιηθούν είναι η φαινυτοίνη, η γκαμπαπεντίνη και η λαμοτριγίνη.

Παράλληλα με τα αντιεπιληπτικά χρησιμοποιούνται και άλλα φάρμακα όπως τα κορτικοστεροειδή. Οι πιο πολλοί ασθενείς ανταποκρίνονται τελικά στη χορήγηση ενός ή συνδυασμού φαρμάκων. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η νευραλγία τριδύμου δεν ανταποκρίνεται στα συνηθισμένα παυσίπονα είτε στα οπιοειδή κάτι που υπογραμμίζει την ανάγκη έγκαιρης εκτίμησης ασθενών με παρόμοια συμπτώματα από ειδικό ιατρό.

Οι χειρουργικές επεμβάσεις που συνηθέστερα χρησιμοποιούνται σήμερα είναι:

  • Η διαδερμική θερμοπηξία του μηνοειδούς γαγγλίου,
  • Η διαδερμική συμπίεση με μπαλόνι,
  • Η διαδερμική έγχυση γλυκερόλης,
  • Η μικροαγγειακή αποσυμπίεση του νεύρου.

Κάθε επέμβαση έχει υπερ και κατά και οι προϋποθέσεις για την χειρουργική επέμβαση πρέπει να συζητούνται με τον νευροχειρουργό. Στην κλινική μας πραγματοποιείται ετήσια μεγάλος αριθμός από τις ανωτέρω επεμβάσεις και υπάρχει μακρόχρονη εμπειρία με εξαιρετικά αποτελέσματα. Κάποιες από τις ανωτέρω επεμβάσεις εφαρμόζονται αποκλειστικά στο νοσοκομείο μας (balloon compression for trigeminal neuralgia).

Ποιο είναι όμως το βασικό σύμπτωμα της νευραλγίας τριδύμου;

Το κυρίαρχο σύμπτωμα της νευραλγίας τριδύμου είναι αναμφισβήτητα ο πόνος στο πρόσωπο. Ο πόνος αυτός έχει χαρακτηριστικά που τον κάνουν εύκολα διακριτό στις περισσότερες από πόνους στο πρόσωπο άλλης αιτιολογίας.

Ο πόνος είναι ξαφνικός, οξύς με έναρξη χωρίς προειδοποίηση. Αυτές οι ξαφνικές ριπές πόνου περιγράφονται ακόμα και σαν κεραυνοί ή ριπές αυτόματου όπλου. Ο πόνος μπορεί να ξεκινήσει ξαφνικά, να δυναμώσει σε ένταση και να σταματήσει, αλλά και να επανέλθει για λίγο μέχρι να σταματήσει οριστικά.

Πολλές φορές μπορεί να προκαλείται από διάφορα ερεθίσματα, όπως το φως ή αγγίγματα στο πρόσωπο αλλά και από καθημερινές δραστηριότητες όπως το ξύρισμα, το πλύσιμο των δοντιών, το μάσημα και η κατάποση. Πολλές φορές μπορεί να διακόψει και τον ύπνο, ξυπνώντας τους πάσχοντες κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Σαν αποτέλεσμα, πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν διαφόρων βαθμών αναπηρία, τόσο σωματική όσο και πνευματική, και οι καθημερινές τους δραστηριότητες παραβλάπτονται συχνά μάλιστα σε σοβαρό βαθμό. Σε περιπτώσεις νευραλγίας τριδύμου που είναι ανθεκτικές στη θεραπεία και τα επεισόδια πόνου είναι συχνά, πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν κατάθλιψη ακόμα και τάσεις αυτοκτονίας.

Τα επεισόδια πόνου μπορούν να παρουσιαστούν πολλές φορές την ημέρα. Τα μεσοδιαστήματα ανάμεσα στα επεισόδια αυτά μπορεί να διαρκέσουν ακόμα και μήνες ή χρόνια, στη διάρκεια των οποίων ο ασθενής δεν έχει καθόλου συμπτώματα.

Που οφείλεται;

Οι γνώσεις μας μέχρι σήμερα για την αιτιολογία της νευραλγίας τριδύμου δεν έχουν καταλήξει σε κάποια οριστική και αδιαμφισβήτητη αιτία. Έτσι οι περισσότερες περιπτώσεις ονομάζονται ιδιοπαθείς που σημαίνει ότι δεν μπορεί με σαφήνεια να προσδιοριστεί κάποιο αίτιο αυτών των επεισοδίων πόνου.

Παρ'όλα αυτά νευραλγία τριδύμου μπορούν να προκαλέσουν όγκοι στην περιοχή του προσώπου, ανωμαλίες των αγγείων που διέρχονται κοντά στο τρίδυμο νεύρο καθώς και παθήσεις όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας. Το στρες και το υπερβολικό άγχος επίσης σχετίζεται τόσο με την εμφάνιση επεισοδίων πόνου όσο την έντασή του.